การปฐมพยาบาลสุนัขเบื้องต้น

การปฐมพยาบาลสุนัข

สารบัญ

อุบัติเหตุหรือการบาดเจ็บสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาเนื่องจากเราอาจจะไม่ได้มานั่งเฝ้าสุนัขของเราทุกวัน ฉะนั้นแล้วผู้เลี้ยงจึงควรที่จะรู้วิธีในการปฐมพยาบาลสุนัขเบื้องต้นเอาไว้เพื่อช่วยชีวิตสุนัขก่อนที่พาไปพบแพทย์ ซึ่งอุบัติเหตุที่พบได้บ่อยกับสุนัขก็อย่างเช่น รถชน กินยาเบื่อ ได้รับยาพิษ ก้างปลาหรือเศษกระดูกตำเหงือกหรือปาก ถูกแมลงต่อย ถูกไฟฟ้าช็อต นอกจากนี้ยังรวมไปถึงการเจ็บป่วยเล็กๆ น้อยๆ ที่สามารถพบได้บ่อยด้วยไม่ว่าจะเป็น เป็นไข้ ซึม หรือแม้แต่ท้องเสียก็ตาม เราไปดูกันดีกว่าครับว่าแต่ละอาการที่ผมกล่าวมานี้ต้องรักษาเบื้องต้นอย่างไร้บ้าง

1. การห้ามเลือด

1. การห้ามเลือด

การที่เลือดออกสามารถเป็นได้หลายสาเหตุ อาจจะเกิดจากนิสัยที่ซุกซนของสุนัขที่ชอบวิ่งแล้วอาจจะชนเข้ากับบางอย่างเข้า หรือไม่ก็สามารถมาจากโรคภัยไข้เจ็บได้ เช่น ลำไส้อักเสบหรือถ่ายเป็นเลือด ฉะนั้นสิ่งที่ผู้เลี้ยงจะต้องทำอย่างแรกคือ การห้ามเลือด นั่นเอง ซึ่งไม่ว่าเลือดจะไหลด้วยสาเหตุใดก็ตามผู้เลี้ยงก็ควรที่จะห้ามเลือดให้สุนัขทันทีเนื่องจากเป็นการป้องกันเชื้อโรคเข้าไปในแผล

โดยวิธีการที่จะห้ามเลือดนั้น สิ่งแรกที่จะต้องทำคือการล้างแผลด้วยสบู่และน้ำ จากนั้นสามารถใช้ผ้าก็อชหรือผ้าที่สะอาดกดบริเวณที่เลือดออกเพื่อเป็นการห้ามเลือด ซึ่งถ้าหากแผลไม่ลึกเลือดก็จะหยุดไหลเอง แต่หากแผลเกิดที่บริเวณหัวหรือลำตัวที่มีเลือดออกมากอาจจะเป็นการฉีกขาดของอวัยวะภายในได้ ผู้เลี้ยงต้องให้ใช้ผ้าก็อชกดที่ปากแผลหรือรัดเอาไว้ให้แน่นจากนั้นก็รีบนำส่งแพทย์ทันที

หากได้รับบาดเจ็บหรือมีเลือดออกที่เท้าหรือขา ต้องใช้วิธีที่เรียกว่าขันชะเนาะ ด้วยการใช้เชือกหรือผ้าพันแผลรัดเหนือบาดแผลจากนั้นสอดดินสอหรือไม่จากนั้นรัดเชือกให้ตึงจนเลือดหยุดไหล แต่ในขณะเดียวกันก็ควรที่จะคลายชะเนาะหรือคลายเชือกที่รักทุกๆ 10 นาที เพื่อให้เลือดได้ไหลเวียนมาเลี้ยงส่วนที่ถูกขันชะเนาะ หากไม่คลายออกบ้างเนื้อส่วนนั้นจะตายได้

แต่หากสุนัขมีการปัสสาวะเป็นเลือด ถ่ายเป็นเลือด อาเจียนเป็นเลือด และมีเหงือกซีดร่วมด้วย อาการเหล่านี้จะเป็นอาการของเลือดตกภายใน ซึ่งสาเหตุก็มาได้จากหลายสาเหตุเช่น แผลในกระเพาะ โรคบิด หรืออาจจะได้รับสารพิษบางอย่าง ซึ่งหากมีอาการเหล่านี้ควรนำไปพบแพทย์ทันที

2. กระดูกหัก

2. กระดูกหัก

เมื่อเกิดอุบัติเหตุขึ้นมาสุนัขก็สามารถกระดูกหัดได้ ซึ่งอาจจะมีแผลหรือไม่มีแผลให้เห็นก็ได้เช่นกันไม่ว่าจะเป็น กระดูกหัก กระดูกเคลื่อน กระดูกทิ่มแทงหรือทะลุ แต่ที่พบมาก็จะเป็นกระดูกหัก ฉะนั้นผู้เลี้ยงจึงควรที่จะสังเกตสุนัขอยู่เสมอ ซึ่งการปฐมพยาบาลเบื้องต้นก่อนที่จะนำไปพบแพทย์นั้น ผู้เลี้ยงต้องทำการใส่เฝือกเบื้องต้นให้สุนัขซึ่งวัสดุในการทำนั้นก็สามารถหาได้ง่าย เช่น กระดาษหนังสือพิมพ์นำมาม้วนให้เป็นท่อน ดินสอ ปากกา ท่อนไม้หรือกิ่งไม้ โดยนำมาด้ามกับขาส่วนที่หักทั้ง 2 ด้าน จากนั้นก็มัดส่วนหัวกับท้ายให้พอสมควรแต่ไม่ควรที่จะแน่นจนเกิดเนื่องจากเลือดจะไม่สามารถไหลเวียนได้

แต่หากเห็นกระดูกทะลุออกมาจะเนื้อด้านนอก ให้ใส่ยาแผลสดเพื่อล้างเชื้อจากนั้นใช้ผ้าก็อชสะอาดปิดปากแผลไว้ชั่วคราวพร้อมกับการด้ามกระดูกในส่วนที่หักเหมือนอย่างที่ผมกล่าวไปก่อนหน้านี้ตามปกติ และรีบนำส่งแพทย์ทันที

อุบัติเหตุในการที่สุนัขโดนรถชนนั้นสามารถพบได้บ่อยๆ ซึ่งสามารถเกิดได้ตั้งแต่แผลถลอก ช้ำ ไปจนถึงกระดูกหัก กล้ามเนื้อฉีกขาด ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะขึ้นอยู่กับความเร็วของรถที่ชนด้วย แต่เมื่อสุนัขโดนรถชนหรือทับเขาจะมีความเจ็บปวดมาก ซึ่งบางกรณีอาจจะมีอาการช็อกเลยก็เป็นได้ ซึ่งสิ่งนี้จะทำให้เขาไม่รับรู้กับสิ่งแวดล้อมโดยรอบทำให้เขาจะกัดและข่วนเพื่อดิ้นรน และอาจทำให้สามารถทำร้ายคนที่จะเข้ามาช่วยเหลือด้วยก็เป็นได้หรือแม้แต่เจ้าของก็ตาม ฉะนั้นผู้ที่จะเข้าไปช่วยเหลือจะต้องระมัดระวังอย่างมาก โดยต้องเข้าไปอย่างช้าๆ และเบาๆ นุ่มนวลเพื่อทำให้สุนัขสงบลงก่อนเป็นอย่างแรก

เมื่อเข้าไปใกล้ตัวได้แล้วให้ทำการมัดปากทันทีเพื่อป้องกันการกัดที่อาจจะเกิดขึ้น จากนั้นห้ามเลือดแล้วเข้าเฝือกชั่วคราว แต่หากจับแล้วสุนัขมีการแสดงอาการบาดเจ็บมาก ก็ไม่ควรขยับเขยื้อนเขามากเนื่องจากกระดูกภายในอาจจะหักได้ แต่หากจำเป็นต้องอุ้มเพื่อทำการนำไปส่งแพทย์ก็ให้อุ้มด้วยการใช้แขนทั้ง 2 ข้างอุ้มอยู่ระหว่างขาสุนัขทั้ง 4 ขาพร้อมๆ กันแต่ต้องไม้ให้หัว คอ และหลังไม่ตก แต่หากสุนัขตัวใหญ่ ให้ใช้ผ้าผืนใหญ่ปูและใช้คน 2 คนจับมุมผ้าเพื่อยก หรือจะใช้แผ่นไม้มารองตัวสุนัขเพื่อยกก็ได้เช่นกัน

3. ท้องเสีย

3. ท้องเสีย

อาการท้องเสียสามารถเกิดขึ้นได้บ่อยกับสุนัขแต่หนักเบานั้นจะแตกต่างกันไป บางกรณีก็ถ่ายเหลวเป็นน้ำ เป็นมูกเลือด หรืออาจจะหนักถึงขั้นออกมาเป็นเลือดสดๆ ก็ได้เช่นกันซึ่งก็สามารถเกิดขึ้นได้จากการได้รับเชื้อมา เช่น ไพโวไวรัส โปรโตชัว หรือแบคทีเรียจำพวก อี.โคไล หรือก็สามารถเกิดได้จากการเปลี่ยนอาหารแบบทันที เช่น การเปลี่ยนจากอาหารสดมาเป็นการสำเร็จรูปก็สามารถทำให้ถ่ายเหลวกว่าปกติได้เช่นกัน หรือแม้แต่บางครั้งหากสุนัขมีความเครียดมากเกินไปก็สามารถทำได้ท้องเสียได้เช่นกัน

และเมื่อเราสังเกตเห็นว่าสุนัขจองเรามีอาการท้องเสีย ควรรีบงดอาหารที่ให้ปกติลงชั่วคราวทันที และให้ยาแก้ท้องเสียของคนเพียงเล็กน้อยเพื่อบรรเทาอาการ แต่หากดูที่หน้าตาของสุนัขแล้วพบว่ามีตาลึกโหลก็แสดงว่ามีอาการเสียน้ำมากร่วมด้วยเนื่องจากการถ่ายที่มากเกินไป ผู้เลี้ยงก็ควรป้อนเกลือแร่ผสมน้ำเช่นเดียวกับของเด็กและหยอดให้สุนัขทานเพื่อเป็นการเพิ่มน้ำและพลังงานทีละน้อยก่อนจะพาไปพบแพทย์ และสิ่งสำคัญคือห้ามลืมสังเกตว่าอุจจาระที่สุนัขถ่ายออกมานั้นมีลักษณะเป็นอย่างไร ถ่ายบ่อยแค่ไหน เริ่มถ่ายตั้งแต่วันไหน เพื่อที่เราจะได้ตอบได้ถูก หรือหากสะดวกก็สามารถถ่ายภาพเก็บไว้เพื่อให้แพทย์ดูก็จะดียิ่งขึ้น

Picture of Poster 24

Poster 24

ผู้คว่ำหวอดในวงการสัตว์เลี้ยงแนวหน้าในประเทศไทย